Page 6 - 56

Değerli Selçuk Bakış Okurları,

Enerji ve enerji politikaları, her alanda yerliliği ve millîliği önceleyen Türkiye için ekonomi-politik
gündemin ilk sıralarını oluşturan konulardır. Yaşanan iki temel gelişme bu tespitin geçerliliğinin
daha iyi kavranmasını Türkiye kamuoyu nezdinde sağlamıştır. Bunlardan ilki, Fatih sondaj gemi-
sinin Karadeniz açıklarındaki Tuna-1 araştırma kuyusunda yürüttüğü çalışmalar neticesinde 405
milyar metreküplük doğa gaz rezervini keşfetmesidir. İkincisi ise belirlenecek deniz sınırlarının
aynı zamanda bölgedeki enerji kaynaklarının nasıl paylaşılacağını da tespit edeceği Doğu Akde-
niz’de Türkiye’nin de taraf olduğu uluslararası krizdir. Dikkat edilirse söz konusu iki gelişmenin de
Türkiye için önemi oldukça yerinde ve doğru bir şekilde kullanılan politik kavramsallaştırmalarla
ortaya konmuştur. Buna göre ilk gelişme “Türkiye’nin eksen değişimi ve hatta eksen ülke Türkiye”,
ikincisi ise “Mavi Vatan”da Türkiye’nin ulusal çıkarlarının korunması olarak formüle edilmiştir.
Dolayısıyla ekonomik bir girdi olan enerjinin “Eksen ülke Türkiye” ve “Mavi Vatan” kavramsallaş-
tırmalarında görüldüğü gibi politik geleceği şekillendirmede son derece önemli olduğu ortadadır.
Bir kere, enerjide dışa bağımlılık veya millîlik oranı ile bir ülkenin dış politikadaki manevra ka-
biliyeti arasında bir korelasyon bulunmaktadır. Buna göre bir ülkenin enerji konusundaki dışa
bağımlılık oranı ne kadar yüksek ve buna bağlı olarak millîlik oranı ne kadar düşük ise söz konu-
su ülkenin dış politikadaki elastikiyeti o kadar sınırlanmaktadır. Dolayısıyla Türkiye’nin Karade-
niz’deki (ve halen arama faaliyetlerinin sürdüğü diğer bölgelerdeki) enerji kaynaklarını keşfetmesi
enerjide millîlik oranını yükselteceği ve buna bağlı olarak enerjide dışa bağımlılığı azaltacağı için
bu keşif aynı zamanda Türk dış politikası açısından manevra kabiliyetinin ve elastikiyetinin art-
ması anlamına gelmektedir. “Eksen ülke Türkiye” kavramsallaştırması işte bu sebeple oldukça
gerçekçi ve önemlidir.
İkinci olarak uluslararası ilişkilerde enerji, yeri geldiğinde politik ve hatta askeri bir enstrüman
olarak da kullanılmaktadır. Öyle ki enerji kaynaklarına sahip olan devletler örneğin; herhangi
bir uluslararası kriz durumunda bu kaynaklarını karşı tarafı köşeye sıkıştırmak ve ondan taviz
selçukbakış Sayı56 tan’ın bir parçası olan Doğu Akdeniz’deki etkinliği ve Karadeniz’deki enerji keşfi bu kapsamda
koparmak için bir baskı aracı olarak kullanabilmektedirler. İşte günümüzde Türkiye’nin Mavi Va-

4