Page 14 - SELCUK_BAKIS_54.SAYI

DOSYAKONUSU
Batı Trakya Türkleri’nin Avrupa’ya Göçleri

BATI TRAKYA

TÜRKLERİNİN

AVRUPA’YA GÖÇLERİ

Dr. Sebahattin Abdurrahman
Londra Middlesex Üniversitesi Öğretim Elemanı
Latif ÇELİK

Batı Trakya Türkleri, Osmanlı İmparatorlu- nistan ile yüzyıla yaklaşan azınlık tarihi başla-
ğu’nun Balkanlarda egemenliğini kaybetme- mıştır. Batı Trakya Türklerinin azınlık tarihleri
sinden sonra bu coğrafyada kalan ve günümüze boyunca ayrımcılık, baskı ve göç olguları ya-
kadar varlıklarını sürdüren Türk toplulukların- şamlarının ayrılmaz parçaları olmuştur.
dan biridir. Doğusunda anavatan olarak kabul
ettikleri Türkiye sınırının, kuzeyinde Rodop Lozan sonrası ilk yıllar azınlık hakları uygula-
Dağları’nın, güneyinde Ege Denizi ve batısında maları açısından kısmen sorunsuz geçmiş olsa
Karasu Nehri’nin sınırlarını oluşturduğu Batı da; Türkiye’den gelen/gönderilen bazı Rumların
Trakya Bölgesinde yaşayan Türk nüfus, Tür- Batı Trakya’ya yerleştirilmelerine olanak sağ-
1
kiye ve Yunanistan arasında 1922 yılında im- lamak için çok sayıda Batı Trakya Türkünün
zalanan “Yunan ve Türk Halklarının Mübadele- toprağına el konulması ya da bazılarının evle-
sine İlişkin Sözleşme ve Protokol” ile belirlenen rine göçmenlerin zorla yerleştirilmeleri gelecek
zorunlu nüfus mübadelesinden İstanbul’daki yıllara yönelik bazı endişelerin doğmasına ne-
Rumlara karşılık muaf tutulmuştur. Hemen den olmuştur. Bu uygulamaların Batı Trakya
akabinde 1923’te imzalanan Lozan Antlaşma- Türkleri açısından önemli sonuçlarından biri
sı ile sayı olarak o dönemde bölge nüfusunun Türklere ait önemli miktarda toprağın, arazinin
çoğunluğunu oluşturuyor olmalarına rağmen el değiştirmesi olurken; bu durumun tetiklediği
Batı Trakya’daki Müslüman-Türklerin ulusal Türk nüfusun bölgeden göçü ise uygulamanın
2
ve bölgesel bir azınlık topluluğu olarak Yuna- diğer kayda değer bir sonucudur. 1930’lar-
da görülen Türk-Yunan yakınlaşmasının Batı
1 Batı Trakya bölgesi günümüzde yaygın olarak
Yunanistan’ın kuzey doğu sınırındaki Meriç (Evros-Εβρος) Trakya’ya -150’liklerin bölgeden uzaklaştırıl-
Nehri ile bölgenin batısındaki Mesta Karasu (Nestos- maları dışında- etkisi olmamıştır.
Νέστος) Nehri, kuzeyde Rodop Dağları ile güneyde Ege
Denizi sahili arasındaki bölge olarak bilinmekte ve kabul İkinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesi yoksul
edilmektedir. Bu güncel tanımın dışında bölgenin coğrafi durumda bulunan Batı Trakya Türklerini daha
sınırlarını kuzeyde Bulgaristan Kırcaali olarak kabul eden da yoksullaştırmıştır. Çok sayıda Batı Trak-
tanımlara da sıklıkla rastlanmaktadır. Batı Trakya isim-
selçukbakış Sayı’54 lendirmesi coğrafi anlamın ötesinde azınlıkla ilgili çok Dünya Savaşı’nın sona ermesinin hemen son-
ya azınlık mensubunun da cephede öldüğü II.
sayıda resmi belge ve hukuki düzenlemelerde de azınlığı
ifade etmek için kullanılmaktadır.
rasında başlayan Yunan İç Savaşı, Batı Trakya
2
Hukuki geçerlilikleri günümüzde yaygın olarak
12 kabul edilen 1913 Atina Antlaşması ve 3 Numaralı Pro- Antlaşması dini ve eğitim alanında önemli ulusal azınlık
hakları sağlayan hukuki belgelerdendir.
tokol, 1920 Sevr Antlaşması (Yunan Sevri) ve 1923 Lozan