Page 26 - 56

DOSYAKONUSU
Nükleer Enerji ve Türkiye İçin Önemi

NÜKLEER ENERJİ VE

TÜRKİYE İÇİN ÖNEMİ

Prof. Dr. Rıza OĞUL
Selçuk Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü

NÜKLEER ENERJİ NEDİR? Uranyumun zenginleştirilmesi süreci teknolo-
jik olarak karmaşık ve zordur. Bugün dünyada
Nükleer enerji atom çekirdeğinde depo edil- uranyum zenginleştirme tesislerinin kurulabil-
miş bir enerji şeklidir ve nükleer santrallerde mesi Uluslararası Atom Ajansı’nın iznine bağ-
gerçekleştirilen zincirleme fisyon reaksiyonu lıdır. Bunun asıl nedeni U-235 miktarının yüz-
(bir atomik çekirdeğin ikiye ayrışması) ile ısı de seksenlerin üzerine çıkarılması ile nükleer
enerjisi olarak açığa çıkar, bu ısı enerjisi buhar bomba yapımının gerçekleştirilebilir duruma
tirbünlerinde elektrik enerjisine dönüştürüle- gelmesidir. Dahası nükleer enerji santrallerini
rek hizmete sunulur. Nükleer reaksiyonlarda yabancı şirketlere ihale eden ülkeler genelde
ve fisyonda açığa çıkan enerjinin kaynağı kayıp yakıtlarını (zenginleştirilmiş uranyumu) da o
2
kütlenin enerjiye dönüşmüş şeklidir ve E=mc şirketlerden temin etmek zorunda kalırlar. Bir
bağıntısı ile hesaplanabilir. Kayıp kütle, reak- U elementinin fisyonu için örnek bir reaksiyon
siyondan önce ölçülen toplam kütle ile reak- aşağıdaki gibidir:
siyon sonrası ölçülen toplam kütle arasındaki 1 235 92 142 1
fark olarak tanımlanır. Bugünün nükleer reak- n +U →Kr +Ba +2n +200 MeV(enerji)
törlerinde yakıt maddesi olarak en çok kulla- Burada element sembolleri üzerindeki rakam-
nılan element kolay fisyon reaksiyonu verdiği lar o elementin çekirdeği içindeki proton ve
için uranyum elementinin U-235 izotopudur. nötronların toplam sayısını (kütle numarası-
Bunun yanında plutonyum ve toryum gibi ele- nı) göstermektedir. Reaksiyona giren ve çıkan
mentler de nadiren kullanılır. Nedeni de toryu- toplam kütlelerin farkı (kütle kaybı) enerji cin-
mun daha zor fisyon vermesidir, başka bir de- sinden yukarıdaki Einstein formülü ile verilir.
yimle uranyum ve toryumun karşılığı kaliteli Bu enerji nükleer enerji olarak ortaya çıkar. Bu
kömür ve zor yanan taş kömürü karşılaştırması enerji, Şekil 1’de gösterildiği gibi nükleer reak-
ile açıklanabilir. Doğadaki uranyum madeni törlerde elektrik enerjisine dönüştürülür. Yuka-
cevherlerinden elde edilen uranyumun yüzde rıdaki verilen reaksiyon kanalları yanında daha
0.7’si U-235, geri kalanı da U-238 izotopların- birçok parçalanma ürünleri radyoaktif atıklar
dan oluşur. U-238 kolay fisyon vermediği için olarak ortaya çıkar ve sağlığa zararlı alfa, beta
yakıt olarak kullanılmaz. Pu-239 (Plutonyum) ve gama ışınları (iyonlaştırıcı radyasyon) yayar-
ise U-238’in nötronlarla reaksiyonu ile elde lar. Bu elementlerin yarılanma süreleri saniye
selçukbakış Sayı56 (yanan) U-235’in doğal uranyum madeni cev- Bu nükleer atıkların saklanması veya depolan-
boyutundan yüzyıllar boyutuna kadar uzanır.
edilmektedir. Bu nedenle kolay fisyon veren
ması en önemli sorunlardan biridir.
herindeki yüzde 0,7’lik miktarının artırılması

mesi denir.
olarak bilinir. Füzyon reaksiyonunda, H ve He
24 gerekir ve bu işleme uranyumun zenginleştiril- Diğer bir nükleer enerji kaynağı da füzyon