Page 29 - 56

termik santrallerden (doğal gaz ve kömür), yüz- AECL, Siemens-Kraftwerk Ortaklığı ve General
de 36’sı hidroelektrik santrallerden ve yüzde Electric (GE) firmaları ile görüşmeler yapıldı.
4’ü civarında rüzgâr, yüzde 3’ü de jeotermal Anahtar teslimi esasına dayanan görüşme-
enerji santrallerinden sağlanmaktadır. Akku- lerin sonucunda, hükümetin bu esastan vaz-
yu’da kurulmakta olan nükleer santralin top- geçip “yap-işlet-devret” şartını ortaya atması
lam gücünün 4800 MW olması planlanırken, sonucunda bu yabancı firmalardan kendilerine
bu rakamın toplam gücün yüzde 5.3’ üne karşı- Akkuyu Nükleer Santrali yapımı teklif edilen
lık geldiği görülür. Güneş enerjisinden elektrik General Electric (GE) firması görüşmelerden
üretiminin en iyi şartlarda bile yüzde 5’in altın- çekildi.
da kalacağı düşünülürse, birden fazla nükleer 1983 tarihinde devlet kuruluşlarının tüm nük-
santrale ihtiyaç olduğu açıktır. Bu verilere ser- leer konuları bir çatı altında yürütmek üzere
best enerji üretimi şirketlerinin ürettiği enerji Nükleer Elektrik Santralları Kurumu (NELSAK)
miktarı dâhil edilmemiştir. kararnamesi çıkarıldı. O dönemde Türkiye’de
Türkiye’de nükleer enerji teknolojisinin başla- üç ayrı tipte üç nükleer santralin kurulacağı-
tılması çok geciktirilmiş bir olaydır. Bu çalış- nı açıklandı. Fakat NELSAK kararnamesi hiç-
malar aslında 1955 yılında, Cenevre anlaşması bir zaman uygulanmadı. Mart 1985’te Kanada
sonrası başlatılmış ve bu kapsamda 1961 yılın- AECL şirketi ile görüşmelere devam edildi ve
da 1 MW gücünde bir reaktör, eğitim ve araş- ağustos ayında ön protokol imzalandı. Ancak,
tırma amaçlı olarak, Çekmece Nükleer Araştır- Kanada hükümetinin ön protokole bağlanan
ma Merkezinde devreye sokulmuştur. Elektrik şartları ve finansmanın yüzde 60’ını (geri ka-
üretmek amaçlı nükleer santrallerin kurulması lan yüzde 40’ını TEK ve Türkiye üstlenecekti)
için fizibilte çalışmaları 1968 yılında başlatıldı. garanti etmeyi kabul etmemesi üzerine 1986
Bu çalışmalar sonucunda 1976 yılında böyle yılı başlarında AECL ile yapılan görüşmeler de
bir santralin kurulacağı yer olarak Mersin, Ak- durduruldu. Nisan 1986’da Sovyetler Birliği’n-
kuyu seçildi ve bu yer için Türkiye Atom Ener- de meydana gelen Çernobil reaktör kazasından
jisi Kurumundan yer lisansı alındı. 1977 yılın- sonra Türkiye’de de nükleer santrallerle ilgili
da yabancı iki şirketle nükleer santral yapımı çalışmalar askıya alındı ve 1988 yılında TEK
için görüşmeler yapıldı, bu görüşmeler 1979 Nükleer Santraller Dairesi kapatıldı.
yılında çeşitli nedenlerle başarısızlıkla sonuç- 1992 yılında dünyadaki belli başlı firmalara bi-
landı.1984 yılında TAEK aracılığı ile Kanada rer mektup gönderilerek, 2002 yılında devreye

selçukbakış Sayı56

27