Page 64 - 53

DOSYAKONUSU
Tam Üyelik Hedefinden Stratejik Ortaklığa Türkiye-Avrupa Birliği İlişkileri

TAM ÜYELİK

HEDEFİNDEN

STRATEJİK ORTAKLIĞA

TÜRKİYE-AVRUPA

BİRLİĞİ İLİŞKİLERİ

Dr.Öğr.Üyesi Aslıgül SARIKAMIŞ KAYA
Selçuk Üniversitesi, İİBF, Uluslararası İlişkiler Bölümü

1959 yılında Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB)’ne- süre için Topluluk ile ilişkileri dondurmayı tek-
o dönemki adıyla Avrupa Ekonomik Toplulu- lif etmiştir. Aralık 1979’da göreve gelen Demi-
ğu(AET)- ortaklık başvurusuyla başlayan Tür- rel hükümeti ise ilişkileri geliştirme talebinde
kiye-AB ilişkileri 1963 Ankara Antlaşması’yla bulunmuştur. Şubat 1980’de Ortaklık Konseyi
resmiyet kazanmıştır. İlişkilerin ilk döneminde, toplantıları tekrar başlamıştır. Bu dönemde
Ankara Anlaşması’yla taraflar arasında ticari AB’ye üyelik müzakerelerinde hızla ilerleyen
ve ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi, Türk Yunanistan’dan geri kalmamak için Demirel
ekonomisinin gelişmesinin teşvik edilmesi ve hükümeti 1980 yılı içerisinde tam üyelik baş-
Türk halkının yaşam seviyesinin yükseltilmesi vurusunda bulunulacağını ilan etmiştir. 12
hedeflenmiştir. Ayrıca, ortaklık ilişkisinin Tür- Eylül 1980 askeri darbesi ile Türkiye ile AB
kiye’nin Batılılaşma çabalarını destekleyeceği arasındaki ilişkiler askıya alınmış, demokra-
düşünülmüştür. Türkiye ekonomik açıdan AB tikleşme ve insan hakları sorunları nedeniyle
üyeliğine hazır olmadığı için Ankara Anlaşması 1986 yılına kadar AB ile ilişkiler kesintiye uğ-
ile Türkiye ile AET arasında Gümrük Birliğinin ramıştır. Bu arada Türkiye ile benzer ekonomik
kurulması ve ilerleyen dönemlerde Türkiye’nin gelişme düzeyinde olan Yunanistan, Portekiz ve
Topluluğa tam üye olması amaçlanmıştır. İspanya 1980’li yıllarda AB’ye üye olmuşlardır.
AB bu ülkelerin hem ekonomik kalkınmalarına
Türkiye’nin ekonomi politikalarını Topluluğun
ekonomi politikalarına yakınlaştırmak ve güm- hem de demokratikleşmelerine destek vermiş-
tir.
rük birliğine geçişi kolaylaştırmak için 1973
yılında Türkiye ile Topluluk arasında Karma Türkiye ile AB arasındaki ilişkileri canlandır-
selçukbakış Sayı’53 dünyada ve Türkiye’de yaşan ekonomik krizler gut Özal AB’ye tam üyelik başvurusunda bulun-
Protokol imzalanmıştır. Ancak, 1970’li yıllarda mak için 1987 yılında dönemin Başbakanı Tur-

nedeniyle Türkiye Katma Protokolden doğan muştur.1989 yılında Türkiye ile ilgili görüşünü

Aralık ayında Ecevit hükümeti beş yıllık bir üye olmaya uygun olduğu belirtmekle birlikte,
62 yükümlülüklerini yerine getirememiş ve 1978 açıklayan Avrupa Komisyonu Türkiye’nin AB’ye