Page 56 - 53

mıştır. Özellikle Soğuk Savaş sonrası dönemde, ile derinlik ve ivme kazanan ilişkilerdeki ilk
1990’lı yıllarla birlikte ABD’nin NATO imkanla- kırılma anı 1964 tarihli Johnson Mektubu ola-
rını küresel kriz noktalarında değerlendirmesi yıdır. 16 Mart 1964’de TBMM’nin hükümete
sürecinde Türkiye oldukça önemli bir güç ola- Kıbrıs’a müdahale yetkisi vermesi sonrasında
rak kendisini ispat etmiştir ve ABD’nin stratejik 5 Haziran 1964’de ABD Başkanı Lyndon John-
müttefiki olarak uluslararası meşruiyeti kabul son Türkiye’nin Kıbrıs’a olası bir askerî müda-
edilen bütün küresel ölçekli operasyonlarda halesini önlemek amacıyla, Türkiye’ye yönelik
başarıyla yer almıştır. Bugün Türkiye NATO’ya olası bir SSCB saldırısında NATO’nun müdaha-
gerek operasyonel katkılar gerekse ekonomik le edemeyebileceğini dahi içeren sert uyarılarla
kaynak aktarımında ilk 5 ülke arasında yer dolu bir mektup kaleme almıştır (Türkiye’nin
almakta, NATO Kara Komutanlığı’na ev sahip- Suriye’nin kuzeyindeki DEAŞ ve PYD/YPG terör
liği yapmakta, Afganistan, Kosova ve Irak gibi örgütlerine karşı gerçekleştirdiği Zeytin Dalı,
ülkelerdeki NATO misyonlarında aktif olarak Fırat Kalkanı ve Barış Pınarı Harekatlarında da
bulunmakta ve birçok NATO faaliyetinde yer ABD’nin benzer girişimleri olmuştur). Bu mek-
almaktadır. Bu yönüyle Türkiye ABD için “biri- tup ve takip eden dönemde 1974 Kıbrıs Barış
cik ve vazgeçilmez müttefik” olma konumunu Harekatı’nda ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı
devam ettirmektedir. silah ambargosu Türkiye’nin ABD merkezli dış
politikasını gözden geçirmesine neden olmuş,
İLİŞKİLERDEKİ KIRILMA ANLARI Türkiye çok yönlü politika arayışına girmiştir.
Türkiye-ABD ilişkileri tarih boyunca ekonomi Bu bakımdan Johnson Mektubu ile başlayıp 12
selçukbakış Sayı’53 şeklinde ilerlemiş olsa da, iki ülke arasında nemde Türkiye-ABD ilişkileri inişli-çıkışlı bir
Eylül 1980 askerî darbesine kadar geçen dö-
ve güvenlik temelinde karşılıklı kazanımlar
seyir takip etmiştir.
önemli krizler de yaşanmış, hatta bazı durum-

bilmiştir. Özellikle Türkiye’nin NATO üyeliği ABD’nin Ortadoğu’daki önemli bir müttefikini
54 larda ilişkiler durma noktasına kadar gerileye- 1979’da İran’da gerçekleşen devrim sonucunda