Page 57 - 53

kaybetmiş olması ve aynı yıl SSCB’nin Afga- ğu yeni bir döneme girmiştir. 1990’lı yılların
nistan’ı işgal girişimi ABD açısından Türkiye’yi başlarında iki ülke arasında insan hakları, de-
bölgede “biricik ve göz ardı edilemez” konuma mokrasi, Kürt Sorunu, Ermenistan, Irak, İran ve
eriştirmiştir. Tam da bu döneme denk gelen 12 Yunanistan’a ilişkin farklı tutumlar gibi birçok
Eylül askerî darbesi sonrasında Türkiye ile ABD sorun yaşanmasına karşılık; Türkiye özellikle
ilişkilerinin günümüzdeki hukuki zeminine en Doğu Bloğunun dağılması sonrasında Balkan-
önemli katkıyı yapan “Savunma ve Ekonomik lar, Kafkasya ve Orta Asya’da oluşan güç boş-
İşbirliği Antlaşması” (SEİA) 1980 yılında imza- luğu ve kriz alanlarının tam ortasında kalmış
lanmıştır. olmasının verdiği tehdit algılamasıyla ABD’nin
güvenlikçi politikalarına uyumlu bir dış poli-
1980’le birlikte iki ülke arasındaki ilişkilerde tika uygulamayı tercih etmiştir. Bu tercih so-
yaşanan toparlanma sürecindeki ilk kriz ise nucunda Türkiye 1990 Körfez Savaşı’nda ilk
Türkiye’nin ASALA terör örgütüyle yürüttüğü başlardaki ihtiyatlı tutumunu zaman içerisinde
mücadeleye de denk gelen, ABD Temsilciler ABD’yle daha uyumlu bir işbirliği seviyesine
Meclisi’nin sözde Ermeni Soykırımı iddialarına dönüştürmüştür. Bu dönemde ilişkilerin de-
binaen 24 Nisan gününü “İnsanın İnsana Hun- rinliğini göstermesi bakımından, ABD Başkanı
harlık Günü” olarak ilan etmesi ve ayrıca yine Clinton’un iki ülke ilişkilerini “stratejik ortaklık”
Türkiye’nin PKK terör örgütüyle mücadelesini olarak tanımlaması oldukça önemlidir.
insan hakları ve demokrasi söylemleri çerçeve-
sinde sınırlandırma girişimleri olmuştur. Ancak Türkiye 2003’deki Irak müdahalesinde
ABD’yle önemli bir kriz yaşamıştır. ABD as-
İlişkilerin inişli-çıkışlı seyri, uluslararası sis- kerlerinin Türkiye’de geçici konuşlanmasını ve
temde köklü değişikliklere sebep olan, SSCB’nin Türkiye’den Irak’a cephe açılmasını içeren tez-
ve Doğu bloğunun ortadan kalktığı 1990’lı yıl- kerenin 1 Mart 2003’de TBMM’de reddedilmesi,
larla birlikte ABD’nin daha da belirleyici oldu- Temmuz 2003’de Süleymaniye’deki Türk Özel

selçukbakış Sayı’53

55