Page 8 - SELCUK_BAKIS_54.SAYI

DOSYAKONUSU
Almanya’ya Türk Göçleri

ALMANYA’YA

TÜRK GÖÇLERİ

Prof. Dr. Necmi UYANIK
Selçuk Üniversitesi Uluslararası Göç ve Diaspora Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü
Alperen ÇELİK
Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı Doktora Öğrencisi
Latif ÇELİK

Asırlardır Türk göçlerinin yönü batıya dönük Türk Göçü gündeme geldiğinde, akla gelen
gerçekleşmiştir. Batı Hun Devleti istisna tutu- soruyu devrin söylemi ile “Türk İsçi Göçü”nün
3
lacak olursa 13. asırda Balkanlara gelen Anado- mercek altına alınması gerekmektedir.
lu Türklüğü yeni yurtlar için ilerleyişini devam 1961 yılında başlayan Türk İşçi Göçü için gö-
ettirmiş ve 17. yüzyıl sonlarında Viyana önün- rüşmeler 1957 yılında başladı. Almanya diğer
de durdurulmuştur. Güneşin battığı yöne doğru Avrupa ülkelerinden yeterince işgücü tedarik
hâlâ bir süreklilik arzeden Türk göçünde kıta edebildiğinden önce Türkiye’den işgücü gelme-
Avrupası’nın Alman şehirleri Türklerin en çok sine pek sıcak bakmadı. Türkiye’nin Dışişleri
tercih ettiği bölgelerden olmuştur. Bazen da- Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, giderek artan iktisadi
vetli, bazen davetsiz, bazen eğitim, bazen akıncı sıkıntıları aşabilmek için önce Amerika, ardın-
birlikleri bazen askeri işbirliği ya da evlilikler dan ise İngiltere ve Almanya’da görüşmelerde
yolu ile de olsa Türklerin en çok göç etmek is- bulundu. Ancak Almanya ile yapılan görüş-
tediği coğrafya asırlardır hep Almanya’nın içe- meler diğerlerinden farklı ve bu ülkeye işgücü
risinde olduğu Kuzey Avrupabölgesi olmuştur. göndermeye yönelik olmuştur. Almanya, 1955
Geçen yüzyılın başında Almanya’ya gelen çok yılında İtalya ile, 1960 yılında İspanya ve Yu-
sayıda Türk mesleki eğitim öğrencisinin cum- nanistan ile işgücü göçü anlaşmaları yaptı. 30
huriyetin ilanının hemen ertesinde Almanya’ya Ekim 1961 yılında ise uzun görüşmeler so-
1
eğitim için gönderildiği bilinmektedir ve za- nunda, “Türkiye–Almanya İşçi Göçü Anlaşma-
man zaman Türklerin Almanya tarafına dost ve sı imzalanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Bonn
4
hayranlık bakışı nesilden nesile devam etmiş- Büyükelçiliği’nde imzalanan anlaşma için ilk
tir. Bunun Almanya’da karşılığı var mıdır soru-
su bir kenara bırakılacak olursa, Almanya’ya Hayranlığı olmasa da, Almanların dünyadaki dostlarını
2
sayın dediğinizde Türkiye en başlarda sayılmaktadır. Bakz;
1 Gece Vardiyasi filmine konu olanlar Gazi Mustafa Yusuf Yılmaz, “Almanlar Türkleri Dost Görüyor”, Birlik
Kemal’in Cumhuriyetin ilanında 6 ay sonra Almanya´ya Gazt., Almanya Bask., Eylül Say., Würzburg 2004, s. 12.
gönderdiği gençleri konu alır. Atatürk onlara, “Sizi kıvılcım 3 Almanya’ya işçi göçü, Türklerin tarihindeki en
olarak gönderiyorum, volkan olarak dönünüz!’ der. büyük ve planlı göç hareketidir. Bu göç, kendi iç dinamikleri
Türkiye’nin bu öğrenci göçünde 1924 yılı içinde 750’den fazla ile birlikte hala devam etmekte ve ortaya çıkardığı “Batı
öğrenci devlet bursu ile gönderilmiş ve bazılarının birden Avrupa Türklüğü” dünyadaki en önemli diyasporalardan biri
fazla diploma ile döndüğü ortaya çıkmıştır. Bkz.; sözlü kabul edilmektedir. Bu konuda bk.: Prof. Dr. Hüsnü Çelik,
anlatım; ”Kurtuluş Savaşı’nın ardından öğretim görmeleri “Batı Avrupa Türklüğü’nün Geleceği” 05.05.2011 tarihli
için yurtdışına gönderilen Atatürk’ün çocukları anlattı”, Göçün 50 Yılı Konferansı, Yer: s.Oliver Arena, Würzburg
2011.
https://www.aksam.com.tr/pazar/kivilcim-olarak-gonderild-
selçukbakış Sayı’54 iler-volkan-geri-donduler--66581h/haber-66581; (Internet 4 Göç anlaşması öncesi Türkiye ve Almanya
arasında uzun görüşmeler devam etti. Türkiye – Almanya
erişim: 02.03.2020; Saat: 12.00).
resmi görüşmelerinde Almanya işçi gücü göçü anlaşmasına
2
Türklerin Almanya ve Almanlara olan sevgisinin
Almanya’da karşılığını beklemek eksik bir yaklaşımdır.
bir türlü yanasmayınca iki ülke arasında hukuken uyugun
yapılarını gözönüne aldığımızda bir Türkiye ve Türk
6 Çünkü Alman ve Türk Milletlerinin ayrı kültür ve karekter bir çözüme gidildi ve iki tarafın isteklerini birbirine nota ile
bildirmelerinde mutabık kalındı.