Page 50 - selçuk bakış 55

ÖZELHABER
Türkiye Pandemi Krizinde Dünyaya Örnek Oldu

TÜRKİYE PANDEMİ

KRİZİNDE DÜNYAYA

ÖRNEK OLDU

Koronavirüs salgınının küresel açıdan değer- Tüm dünyanın ekonomik bir krizle karşı karşı-
lendiren Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari ya geldiğini söyleyen Prof. Dr. Soydal, “Bunu en
Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hal- basit anlamıyla bir krizle örneklendirsek, 1929
dun Soydal, “Pandeminin dünya ekonomisinde- ekonomik buhranını örneklendirebiliriz. Lakin
ki iki açıdan etkisi var. Birincisi, finansal akım, şu anki küreselleşmenin ve finansal sistemin
ikincisi ise reel akım. Yani bu krizin etki etme- entegrasyonuyla çok daha büyük bir boyutta.
diği hiçbir nokta olmadı ekonomilerde. Çünkü Yani finansal sistemlerle reel akımda ciddi bir
bu krizin ana teması veya iktisadi anlamda te- kırılma söz konusu. Borsalar dikkat ederseniz
mel şoku arz ve talep şoku şeklinde meydana biraz toparlama eğiliminde. Burada da şunu be-
geldi. Hem talep şoku var, hem arz şoku var. lirtmek istiyorum. Finansal tarafın çöküşü ve
İkisinde de aynı anda ciddi şekilde bir şok ge- toparlanması hızlı oldu. Yani olumlu bir haber
lince reel sektörde ciddi bir durgunluk yaşanı- akışı, olası bir ilaç tedavisi, olası bir aşı ile ilgili
yor. 2008 krizi ve içinde bulunduğumuz pande- olumlu haber, artı yapılan ve uygulanan poli-
mi süreci ile mukayese edilemeyecek kadar şu tikalarla ilgili genişleyici politikalar yapılması
andaki kriz daha yüksek boyutta. 1929 krizine dikkat ederseniz Türkiye de dâhil olmak üzere
bir atıfta bulunulacaksa, bu 2020 pandemi kri- 89’lara kadar düşen borsa 98’lere doğru yüksel-
zi ile söylenir. Neden? Ciddi bir resesyona yol di. Şimdi daha da yüksek ABD de hakeza aynı
açacak. İlk etapta Wuhan’da çıkar çıkmaz zaten şekilde. Avrupa ve Güney Asya da toparlanma-
finansal akıma yansıdı. Yani kastımız ne? Bor- ya başladı. Çin zaten hemen hemen salgını ta-
sa, türev piyasaları, kurlar… Hemen akabinde o mamen kontrol altına aldı” ifadelerini kullandı.
bölgede zaten 3 tane büyük ekonomi var. Biri
Çin’in kendisi, 14 trilyon dolarlık gayri safi yur- “BU DEPRESYONDAN ÇIKIŞ İÇİN HEM
tiçi hasılaya sahip. Bu da dünyada ikinci büyük FİZYOLOJİNİN HEM PSİKOLOJİNİN
ekonomi. Hakeza Güney Kore ve Japonya’da TOPARLANMASI GEREKİYOR”
görülmesiyle beraber virüs hastalığının yayıl-
ması, bu iki ekonomi ve Güney Kore’yi de 10 Prof. Dr. Soydal, “Ana gündem, şu anda krizin
büyük ekonomide olduğunu varsayarsak, yani merkezlerinin batıya kaymasıdır. Pasifik’ten
dünyanın en büyük ilk 10 ekonomisinden 3 Atlantik’e. Reel sektördeki bu daralmanın geç-
büyük ekonomiye sirayet eder etmez hemen mesi daha zor. Yani finansal akımın çöküşü
finansal piyasalara yansıdı ve borsalar çök- kolay, toparlanması kolay. Ama reel sektörün
meye başladı. Borsaların çökmesiyle akabinde resesyonun durgunluğunun toparlanması zor.
bir tarafta yuan bir tarafta yen hızlı bir şekilde Neden? Çünkü cümlemizin başına gelelim.
etkilendi. Bu süreçten yani hem kurlarda hem Bu bir arz ve talep şoku nedenli bir kriz. Peki
selçukbakış Sayı’55 da hem de borsalarda ilk yansımaları oldu. Bu- Dünya’nın en büyük ekonomisi. Dünya’nın en
ne oldu şimdi? ABD’ye yansıması ne demek?
arbitraj piyasalarında hem finans piyasaların-
radaki pandemi krizi sadece Çin’i etkilese bile, büyük finans merkezi. Dünyadaki tüm ekono-

ruluşları orada. En büyük şirketler orada. Yani
mektir” diye konuştu.
48 Çin’i etkilemesi demek dünyayı etkilemesi de- mik sistemin ana merkezi. Derecelendirme ku-