Page 9 - selçuk bakış 55

COVID-19 HAKKINDA Havada asılı kalmadan yere düşmektedir. Bu kimliğinde aeratörle yapılan işlemler gibi) ya-
nedenle korunmada cerrahi (tıbbi) maske kul-
pılırken hava yoluyla geçiş olabilir. Bu nedenle
lanılmaktadır. aerosol oluşturan işlemler sırasında kişisel ko-
MERAK EDİLENLER VE ruyucu ekipmanlarla birlikte N95 ve benzeri
maskelerin kullanılması gerekmektedir.
EPİDEMİYOLOJİSİ Virus ayrıca kan, idrar, oküler sekresyonlar ve
dışkıda da tespit edilmiştir. Buna rağmen fe-
kal-oral veya transfüzyonla geçişle ilgili bulaş
olduğunu bildirlmemiştir.

SARS-CoV-2'nin bulaştıcılık hızı yüksek mi?
Temel bulaşıcılık katsayısı (R0), basitçe, virü-
sün bulaştığı her bir kişinin kendisinden başka
ortalamada kaç kişiye bulaşabileceğini göste-
ren bir sayı. Örneğin COVID-19 salgınına sebep
olan SARS-CoV-2 virüsünün temel bulaşıcılık
(Resim-3 Cerrahi(Tıbbi) maske takılması). katsayısının 1.4-2.5 arasında olduğu düşünü-
Ayrıca hastanın solunum yolu sekresyonları ile lüyor; yani virüsün bulaştığı her bir kişi, ken-
kirlenmiş çevreye dokunulan ellerle ağız, burun disinden başka ortalamada 1.4 ile 2.5 kişiye
veya göze temas etmek yoluyla da indirekt bu- (ya da kabaca 1-3 kişiye) bulaştırabiliyor. Bu
laş gerçekleşir. Bu tür teması önlemek için sık nedenle bulaşıcılık kat sayısı 1’in üstünde olan
sık ellerin 20-30 saniye süreyle su-sabun ile hastalıklarda diğer önlemlerle birlikte sosyal
yıkanması önerilir. Su ve sabun olmadığında, mesafenin önemi artmaktadır. COVID-19 pan-
alkol bazlı el antiseptiği veya yüzde 70’lik ko- demisi sırasında alınan önlemlere uyulması ile
lonya da aynı amaç için kullanılabilir (Resim-4 R0 değeri düşebilir ya da uyum azalırsa R0 de-
Su ve sabunla el yıkama). SARS-CoV-2 virusu- ğeri artabilir.
nun bulaşını engellemek için temas ve dam- Virüsün enfektivite periyodu ve yayılımı
lacık önlemlerini (el yıkama ve cerrahi maske nasıl?
takma) uygulanmalıdır.
Semptomatik olgular belirtiler çıkmadan 2-3
gün öncesinden, ilk belirtilerden sonra 7-10.
güne kadar bulaştırıcıdır. Asemptomatik olgu-
lar tespit edildiğinde bulaştırıcılıkla ilgili araş-
tırmalar 14 gün öncesine kadar yapılmalıdır.
COVID-19 olgularından 24-42 gün sonra bile
PCR pozitifliğinin devam etmesi, bulaştırıcılığı
göstermemektedir. Bu olgularda yapılan viral
kültürlerde üreme görülmemiştir.
SARS-CoV-2 virüsünün geçiş riski hangi
durumlarda fazladır?
İkincil (sekonder) infeksiyon en fazla aile içi
temasta bildirilmiş. Ayrıca kişisel koruyucu
Resim-4 Su ve sabunla el yıkama
kullanmadan müdahale eden sağlık çalışanları,
Hava yoluyla geçtiği iddia edilse de ispatlan- bakım evleri sakinleri arasında da sekonder bu- selçukbakış Sayı’55
mamıştır. Sadece aerosol oluşturan işlemler laşlar bildirilmiştir.
(bronkoskopi, hava yolları aspirasyonu, diş he-
7