Page 12 - selçuk bakış 55

DOSYAKONUSU
COVID-19 Aşısına Güncel Bakış ve Aşı Çalışmaları

COVID-19 AŞISINA

GÜNCEL BAKIŞ VE

AŞI ÇALIŞMALARI

Prof. Dr. Osman ERGANİŞ
Selçuk Üniversitesi Aşı Geliştirme ve Uygulama Merkezi Müdürü

Giriş insana adapte olarak insanlar arasında hızla
bulaşmış, DSÖ “Pandemi” ilan etmiş ve hasta-
Coronavirüsler, insan ve hayvanlarda enfeksi- lık halen tüm Dünya’ya yayılmış durumdadır.
yon oluşturan Coronaviridae familyasına ait COVID-19 hastalığının gerçek tedavi edici ilacı
zarflı RNA virüslerindendir. Tavuklarda, kö- ve temin edilebilir koruyucu aşısı yoktur. Gen
peklerde ve sığırlarda farklı coronavirüs aşıları dizilim analizlerine göre, SARS-CoV-2 virüsü,
yaygın olarak kullanılmaktadır.
SARS-CoV ve yarasa CoVZXC21 gibi Betacoro-
navirüsün b lineajına ait olup, Spike protein
gen yapılarına göre yüzde 76,2 SARS-CoV’a ve
yüzde 80 CoV ZXC212’a benzemektedir. SARS-
CoV-2 virusu yüzeyindeki ”S” proteinlerinin
hücreye girişinde (ACE2 reseptörlerine bağla-
narak) anahtar rol almakta virusun hücrelere
çoğalması ve patojenitesinde görev yapmak-
tadır. SARS-CoV-2’nin filogenetik analizlerinin
köken olarak yarasa ile daha yakın olduğu, bu
analizlerin SARS-CoV-2’nin hücrelere girişinde-
ki kullandığı reseptörlerinin virusun hastalık
İnsan Coronavirüsleri (CoV), çoğunlukla solu-
num ve sindirim sistemi enfeksiyonlarına se- oluşturma mekanizmalarının bilinmesi, salgı-
bep olurlar. 2002’deki SARS-CoV ve 2013’teki nın önlenmesinde, izlenmesinde, tedavisinde
MERS-CoV, şiddetli pnömoni ve bronşiyolit ve koruyucu aşı ve antiserumların hazırlanma-
gibi ciddi enfeksiyonlara yol açarken, öldürme sında işe yaramaktadır.
oranları sırasıyla yüzde 10 ve yüzde 35 gibi Pandemiler ve gelecekteki salgınlar
yüksek idi. Çin’in Wuhan bölgesinde 2019 so-
nunda, başlıca solunum sistemi semptomla- COVID-19 pandemisi, mikroorganizmaların (vi-
rı ile kendini gösteren ve yüzde 2-3 ölümlere ral, bakteriyel, paraziter, vb) sebep olduğu bu-
selçukbakış Sayı’55 enfeksiyonu (COVID-19) salgını olarak başladı. hastalıklara karşı hazırlıklı olmak gerekliliğini
sebep olan yeni bir coronavirus (SARS-CoV-2) laşıcı salgın hastalıkların tüm insanlığın yeni

öğretmiştir. Devletler, insanlarının sağlığı ko-
Başlangıçta bir hayvan rezervuarından insan-
tasıyla bulaştığı düşünülen viral enfeksiyon, lerine göre yeniden sınıflandırılır olmuştur.
10 lara muhtemelen bir yükseltici konakçı vası- rumada sağlık işgücü ve alt yapı potansiyel-