Page 14 - selçuk bakış 55

lışmaları hariç, 2 Haziran 2020 itibarı ile) 143
farklı (firma ve/veya merkez-Üniversite) aşı ça-
lışması bulunmaktadır. Bunlardan 10’u Klinik
çalışmalar (Faz-1, Faz1/2, Faz-2, Faz-2b/3) aşa-
masında olup, 123’ü ise Preklinik aşamadadır.
Klinik çalışma aşamasındaki aday aşılarının ise
2 replike olmayan viral vektör-adenovirusa re-
kombine edilmiş-aşısı, 2’si mRNA aşısı, 1’i DNA
aşısı, 1’i subunit protein aşısı ve 4’ü inaktif vi-
ral aşıdan ibarettir. Preklinik araştırma aşama-
sındaki aşıların ise 46’sı subunit protein, 31’i Üniversitemizde, riskli mikroorganizmalar-
replike olmayan viral vektör, 16’sı mRNA, 10’u la çalışılabilecek BSL-3 laboratuvarı ve BSL-3
DNA, 9’u VLP (virus like partikül), 5’i inaktif vi- deney hayvanları ortamı olmadığından dola-
rus, 3’ü attenüe virus aşıdır. Diğer 3 aşının an- yı, TÜBİTAK tarafından desteklenen aşı proje-
tijenik yapısı belirtilmemiştir. mizin önemli bazı aşamalarını alt yapı olarak
hazır olan bir Devlet kuruluşumuz olan Pendik
COVID-19 pandemisindeki bilinmezlikler, tüm Veteriner Kontrol Entitüsü’nde yapmayı plan-
Dünya’da ilk defa aynı konuda bu kadar çok aşı ladık. Kurum imkanları ile yetişmiş insan iş
geliştirme çalışması yapılmasına vesile olmuş- gücünü de projeye dahil ederek başladık. Dün-
tur. ya’da ve ülkemizde iş hayatının ve tedarik zin-

Ülkemizde TÜBİTAK ve TÜSEB’in aşı geliştir- cirinin durmasına, özel izinlerle laboratuvara
me çalışmalarını hızlı bir şekilde teşvik etmesi ulaşımlara rağmen; projenin ilk 2 ayı itibarı ile
ve desteklemesi ile birlikte bir çok Üniversite de planlanan iş paketlerini zamanında gerçekleş-
kendi imkanları ile BAP projelere acil destekler tiriyoruz.
sunarak seferberlik ülke sathına yayılmıştır.
DSÖ’nün bildirdiği tüm aşı çeşitlerinin halen
ülkemizde de çalışılıyor olması, Türkiye’nin bi-
limsel birikim olarak gelişmiş ülkelerden hiç
de geride olmadığının göstergesidir.
Ne varki, yer yüzünde ilk aşıyı -insan çiçek aşı-
sı- bulan bu Millet, 1980’li yıllara kadar kendi
aşısını geliştiren ve üreten bu Devlet, alt yapısı-
nı teknolojik olarak geliştirememenin, bürokra-
siye-mevzuatlara yenik düşerek yetişmiş insan
kaynaklarını da kaybederek 1998 yılında aşı
üretimini (son aşı BCG aşısıdır) tamamen dur-
durmuştur. Yaklaşık 30 senedir insan aşıları ül-
kemizde üretilmemekte ithalatla Dünya aşı fir-
malarından satın alınmaktadır. Ülkemizde bir
çok özel sektör Aşı Ar-Ge firmaları bulunması- Üniversitemiz öğretim üyesi Doç Dr. Nadir ÇO-
na karşın viral salgınlar için aşı üretilebilecek LAK yürütücülüğündeTÜBİTAK destekli bir di-
Sağlık Bakanlığından ruhsatlı GMP (Good Ma- ğer COVID-19 aşı çalışması gerçekleştirilmek-
nufacturing Practice) sertifikalı aşı tesisi-fabri- tedir.
kası-firması-merkezi bulunmamaktadır. Sağlık
Bakanlığının aşı üretimine yönelik yeni bir te- Aşıların üretimi ve insanlığın
sis kurma girişiminde olduğu bilinmektedir. kullanımına sunumu
COVID-19 hastalığının etkeni olan SARS-CoV-2 Aşı firmaları, güvenli ve etkinlik değerleri yük-
virüsünün hasta numunesinden üretilmesi/ sek aşı geliştirmek için birbirleri ile bir yarış ha-
izole edilmesi, izole virusun aşı antijeni olarak lindedir. Bilim insanları, yüksek etkinlikte bir
çoğaltılması, hayvanlarda test edilmesi, gelişen aşı geliştirmenin bir hayli zor olduğu RNA’lı bir
selçukbakış Sayı’55 antikor bağışıklığının değerlendirilebilmesinde virus aşısı için bu kadar çok ve farklı yöntem-

kullanılan virus nötralizasyon testlerinin (VNT) lerle aşı çalışmasının olmasından da hareketle,
yapılabilmesi için BiyoGüvenlik Seviyesi-3 “aşının mutlaka geliştirileceğini, üretilebilece-

şekilde sunulamayacağını” tartışmaktadırlar.
ünitleri gereklidir.
12 (BSL-3) standartlarında laboratuvar ve hayvan ğini, fakat tüm insanlığın kullanımına eşit bir