Page 26 - SELCUK_BAKIS_54.SAYI

DOSYAKONUSU
93 Harbiden Balkan Savaşlarına Göçler ve Etkileri

93 HARBİNDEN BALKAN

SAVAŞLARINA GÖÇLER

VE ETKİLERİ

Doç. Dr. Funda Selçuk ŞİRİN
Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi

İnsan ile mekân arasındaki bağı örseleyen, ce zorlu ontolojik bir mücadele içine girer. Bu
zedeleyen göç, aslında insanlık tarihinin ka- süreçte doğal olarak yerleşik olanlardan daha
dim problemlerinden birisidir. Kavram olarak yüksek bir risk alma potansiyeline de sahip
mekânsal değişim anlamına gelen göç hem olur.
toplum hem de birey bazında çok yönlü bir Hem 93 Harbi ve hem de Balkan Savaşları
değişim ve dönüşüme zemin hazırlar. Başta sonrasındaki göçler siyasal gerekçelerle yapıl-
1
ekonomik ve güvenlik gerekçeleri olmak üzere mış ve ağırlıklı olarak zorunlu ve kitlesel göç
pek çok neden ile insanlar yüzyıllardır sürekli şeklinde gerçekleşmiştir. Biri, XIX diğeri de XX.
olarak göç etmişlerdir. Göç sadece göçenleri de- Yüzyılda gerçekleşen bu iki savaş sonrasındaki
ğil yerleşik olanları da derinden etkilemiştir ve göçlerin nedenlerini düşünmek bizi XIX. Yüzyıl
etkilemeye de devam edecektir. Her göç hem boyunca dünya genelinde yaşanan nüfus ha-
göçerler hem de mukimler için yeni koşulları reketlerinin nedenlerini düşünmeye ve doğal
ortaya çıkarır. Göçlerin nedeni, göç sürecini ve olarak milliyetçiliğin gelişimi ve milliyetçilik
sonrasındaki gelişmeleri de büyük ölçüde etki- kapitalizm ilişkisine odaklanmaya sevk eder.
lemiştir. Ekonomik nedenlerle yapılan göçler
siyasi nedenli göçlerden farklı ekonomik sosyal Osmanlı İmparatorluğu’nun her iki savaşta da
ve siyasi sonuçları ortaya çıkarmıştır. büyük kayıplar verdiği bu nedenle de kitlesel
göçlerin yoğun olarak yaşandığı Balkan coğraf-
Siyasi nedenli göçler bilinçli ve keskin bir siya- yası, her iki yüzyılda da nüfus hareketliliğinin
sallaşma duygusuna radikal siyasi eğilimlere, merkezinde oldu. Balkanlar “uzun XIX: Yüzyı-
güçlü bir diasporanın oluşmasına ve toplumsal lı” sona erdiren ve “kısa XX. Yüzyılı” başla-
4
5
entegrasyon konusunda dirençli bir grup psi- tan coğrafyadır. Her iki yüzyılda yaşanan nüfus
kolojisinin ortaya çıkmasına da zemin hazırlar. hareketliliğini büyük oranda siyasal zorunlu ve
2 Göçmen üzgün, kırgın ve biraz da umutla gel- kitlesel göçler oluşturdu. Zira.XIX Yüzyıl impa-
diği yeni mekânda yeni yaşamı için öncelikli ratorluk çağından ulus devletler çağına geçişe
olarak bir destek arar. Göçmen, yeni mekâ- zemin hazırlayan bir yüzyıl oldu.
3
na alışmaya, kendisi için alan açmaya ve yer XIX. yüzyılda dünya genelinde değişime neden
selçukbakış Sayı’54 1 Süleyman Ekici, Gökhan Tuncel, “Göç ve İnsan”, olan en önemli gelişme hiç şüphesiz ki kapi-
tutmaya çalışırken diğer taraftan da son dere-

4
Birey ve Toplum, Sayı: 9,Cilt: 5, Bahar 2015, s.9-10.
İlber Ortaylı, İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı,
2
Hil Yayınları, İstanbul 1987
Ekici, Tuncel, agm., s.14
24 3 Serman Cengiz, “Göç Kimlik ve Edebiyat”, 5 Erıc Hobsbawn, Kısa 20. Yüzyıl, Aşırılıklar Çağı,
Zeitschrift für die Welt der Türken, Vol. 2, N0: 3, s.187-188.
Everest yayınları, İstanbul, 2006