Page 30 - SELCUK_BAKIS_54.SAYI

topluluğun, bilinçli ya da bilinçsiz olarak kendi başka sığınacak yurdu kalmayan göçmenlerin
sayısal gücü ile ilgilenmesine yol açmıştır. önemli bir yeri olmuştur. Bütün bu gelişmeler
Abdülhamit’in din temelli “ulusallık” politikası-
Fransız coğrafyacı Elysée Réclus’un 1878 Nisa- na zemin hazırladı.
21
nında gelişmelerle ilgili olarak yapmış olduğu
değerlendirme durumu oldukça açık bir şekilde 93 Harbinden sonraki ikinci büyük kitlesel göç
ortaya koyar. dalgası ise Balkan Savaşları sonrasında yaşan-
dı. 1910-1914 yılları arasında Balkan haritası
“Türkleri tekrar Asya’ya kovmak sık sık söz ko- büyük ölçüde yeniden çizildi. Buna paralel ola-
nusu oldu. Fakat nasıl yok edildiklerine bakı- rak Balkan demografisi de büyük değişikliklere
lırsa bunlardan boğazları geçecek pek insan uğradı. Bu hareketlilik ve değişimin hem Bal-
22
kalıp kalmayacağını kendi kendimize sormamız kan coğrafyasının kendi içinde hem de Osman-
gerekiyor. Kırımlar, açlık, tifüs hareket halin- lı Devleti ve özellikle Türkiye coğrafyası için
deki orduları izleyen tüm hastalıklar şimdiden son derece önemli sosyal, siyasî ekonomik ve
Müslüman halkta bir nüfus düşüşüne yol açtı; tabi ki demografik sonuçları oldu.
şimdi devamlı baskı ve sefalet tahrip işlemini
tamamlayacak…Türkler Hıristiyanların kendi Balkanlarda yeni kurulan millî devletler önce-
yanlarında yaşamalarını hoşgörüyle karşılı- likli olarak tarihi toprak iddiaları ile etnik köken
yorlardı; Hıristiyanlar kuşkusuz aynı şekilde iddialarını özdeşleştirmeye sonrasında da millî
davranmayacaklar. Bütün bir halk yok olmaya ve siyasi birimin eşleşmesini sağlamaya çalış-
doğru gidiyor. Böyle bir değişikliğin ifade ettiği mışlardır. Siyasi düşman olarak algıladıkları
tüm ıstırabı tahayyül etmek kolaydır. Bir milleti farkındalıkları ortadan kaldırmanın yahut aza
23
yer yüzünden silmek: işte bir sürü Ortodoks din indirmemin çarelerini aramışlardır. Özellikle
adamının gerçekleşmesi için dua ettikleri kutsal Bulgar komitacılarının Türklere yaptığı baskı,
20
eser budur” zulüm ve katliamlar insanların göç etmesi için
yeterli bir sebep teşkil etmiştir. Böylece hayat
Hiç şüphesiz ki 93 Harbi sonrasında yaşanan
göçlerin siyasal ve ideolojik etkisi ve karşılığı 21 Cezmi Eraslan, II. Abdülhamit ve İslam Birliği,
olmuştur. 1877-1878 Osmanlı Harbi sonrasın- Ötüken Yayınları, İstanbul 1992, s.177-189; Selim Deringil,
daki göçlerin Abdülhamit İslamcılığına zemin Simgeden Millete II. Abdülhamid’den Mustafa Kemal’e Dev-
let ve Millet, İletişim Yayınları, İstanbul, 2007, s. 29-47.
hazırladı. II. Abdülhamid’in İslamcılığının şe- 22 W. M.Sloane, Bir Tarih Laboratuvarı Balkanlar,
selçukbakış Sayı’54 mayan fakat Balkanlar’da ve Kafkasya’da alev- İstanbul, 2008, s. 140.
killenmesinde etnik köken itibariyle Türk ol-
Çev. Sibel Özbudun, Nesnel Yayınları,
lenen ortam nedeniyle Müslüman Anadolu’dan
Yahya Kemal Taştan, Balkan Savaşları ve Türk
23
28 20 Taner Timur, “Osmanlı Tarihinde Göç Olgusu”, Milliyetçiliğinin Doğuşu, Ötüken Yayınları, İstanbul 2017, s.
Toplumsal Tarih, Sayı: 165 Eylül 2007, s. 26-36.
47-48.