Page 31 - SELCUK_BAKIS_54.SAYI

imkânı bulamayan insanların bir kısmı kendi Türkler için I. Dünya Savaşı 1912’de başlamış-
istekleriyle, bir kısmı silah zoruyla, bir kısmı da tır. Bu nedenle Balkan Savaşları’na I. Dünya
27
ülkeler arasındaki ikili antlaşmalara dayanarak Savaşının provası gözü ile de bakılır. Türkler
24 göçe tabi tutuldular. Böylece Balkanlar’da de- için Millî Mücadele’nin tarihini de 1908’de baş-
mografik yapı hızla değişerek, Balkanlar Müs- latılması gerekir. Zira Millî Mücadele yıllarında
lümanların azınlıkta, Hıristiyanların çoğunluk- ortaya konulan temel yaklaşımların ve yapı-
ta olduğu, Türkiye ise Müslümanların genel lanmaların, kavramlar olduğu gibi ve topyekün
nüfusa oranının yükseldiği, daha önce de azın- savaşın pratiği de 1908-1913 yılları arasında
lıkta olan Hristiyanların oranlarının ise daha da verilmiştir.
25
gerilediği coğrafyalar haline geldi.
Balkan Savaşları aynı zamanda ideolojik bir
Bu demografik değişimin en önemli sonucu savaş olarak da değerlendirilir. Zira demografik
hiç şüphe yok ki Anadolu’da yeni bir devletin olarak yaşanan hızlı ve köklü değişim berabe-
bir ulus devletin oluşumuna her bakımdan ze- rinde savaş üzerinden ideolojik bir dönüşüme
min hazırlamasıdır. Millî kimliğin oluşumunda ve değişime de zemin hazırlayarak millî bir
yahut içeriğinin belirlenmesinde savaşlar, fe- uyanışı başlatmıştır. Bu uyanışın simge ifadesi
tihler, sürgün ve göç dalgaları gibi olaylar ol- “niçin yenildik” sorusu olmuştur.
28
dukça önemli bir yer işgal eder. Bu tür olaylar Bir ülkenin millî sınırlarını ifade eden vatan
etnik bilinçlenmeyi körüklediği gibi yeni etnik mefhumunun ortaya çıkışıyla milliyetçilik ve
grupların doğuşuna da yol açar. Zira savaş et- savaşlar arasında doğrudan bir ilişki söz konu-
nik duygularla millî bilincin ateşleyicisi olduğu sudur. “Mülkün vatanlaşması toplumun vatanla
gibi gelecek nesiller için mit ve hatıra kaynağı birlikte bir kimlik kazanması Türk milliyetçiliği
da olur. Bu bağlamda Balkan Savaşları hem özelinden bakıldığında savaşlar ile mümkün
26
millî bilincin ateşleyicisi hem de gelecek nesil- olmuştur.” Balkan savaşları Osmanlı Devleti
29
ler için hazin bir hatıra olduğu gibi Türkler ve ve toplumunun o zamana kadar yaşamadığı eşi
Anadolu için bir aynı zamanda bir başlangıçtır.
benzeri olmayan bir felakettir. Küçük Balkan
24 Selahattin Önder, Balkan Devletleriyle Tür- devletlerinin yarattığı hezimet oldukça derin
kiye Arasındaki Nüfus Mübadeleleri (1912-1913), Ankara bir hayal kırıklığı ve özgüven kaybına neden
Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü (Yayımlanmamış olmuştur. Çünkü bu mağlubiyet, sadece toprak
Doktora Tezi), Ankara 1990, Ayrıca bknz., Serdar Sarısır, De-
mografik Oyun Sürgün (1919-1923), IQ Yayınları, İstanbul kaybına değil bir milletin topyekün mahvına da
2006, s.73-122.
25 Karpat, Etnik Yapılanma…, s.241; Karpat, 27 Zafer Toprak, Cihan Harbinin Provası Balkan
Osmanlı…., s.124-135; Ahmet Halaçoğlu, Balkan Harbi Harbi, Toplumsal Tarih, Sayı 104, Ağustos 2002, s. 44-5.
Sırasında Rumeli’den Türk Göçleri 1912-1913, Türk Tarih 28 Erol Köroğlu, Türk Edebiyatı ve Birinci Dünya
Kurumu, Ankara, 1997, s. 19-25. Savaşı (1914-1918) İletişim Yay. İstanbul 2004.
26 Taştan, age., s.46-58 29 Taştan, age, s.39.

selçukbakış Sayı’54

29