Page 32 - selçuk bakış 55

DOSYAKONUSU
Covid-19’un Dahili Organ Sistemlerine Etkisi

COVID-19’UN DAHİLİ

ORGAN SİSTEMLERİNE

ETKİSİ

Doç. Dr. Abdulkadir BAŞTÜRK - Uzm. Dr. Metin Bağcı
İç Hastalıkları Anabilim Dalı
Hematoloji Bilim Dalı

Her ne kadar COVID-19 primer olarak alt solu- miyokart hasarının atrial ve ventriküler fibro-
num yolu enfeksiyonu şeklinde karşımıza çıksa zise yol açabileceğini ve takiben buna bağlı
da yeni çıkan veriler kardiyovasküler, solunum, kardiak aritmilerin gelişebileceği akılda tutul-
gastrointestinal, nörolojik, hematolojik ve im- malıdır.
mün sistemlerini içeren pek çok sistemi etki-
lediğini göstermektedir. ACE2 reseptörleri sadece akciğerde değil kardi-
yovasküler sistemde de yaygın olarak ekspre-se
COVID-19 ve kardiyovasküler sistem edilir. Bu sebeple kardiak hasarda ACE2 ilişkili
sinyal yollarının etkisi olabilir. Kardiak hasa-
COVID-19 hastalığının klinik ve epidemiyolo- ra yol açma ihtimali olan diğer mekanizma-
jik verileri miyokardiyal (kalp kası) ve aritmik lar; sitokin fırtınası, güçlü interferon ile ilişkili
komplikasyonların bu hastalıkta daha fazla gö-
rüldüğünü göstermektedir (1). Bir çalışmada immün sistem bozuklukları, COVID-19’un yol
COVID-19 hastalığı olanlarda akut kardiak ha- açtığı solunum yetmezliği ve hipoksemidir. Ay-
sar, şok veya aritmi gelişme ihtimali sırasıyla rıca bu hipoksi (oksijen azlığı) yaşlı bireylerdeki
yüzde 7.2, yüzde 8.7, ve yüzde 16.7 bulunmuş- en sık ritim bozukluğu olan atrial fibrilasyonu
tur. Bu oranlar yoğun bakımda yatan hastalar- da tetkikleyebilir. Bu bağlamda tedavi amacı
da daha yüksektir. Kardiak hasar gelişenlerde ile kullanılan kortikosteroidler kardiyovasküler
de gelişmeyenlere kıyasla mekanik ventilasyon olay riskini daha da arttırabilir.
ihtiyacı (yüzde 22 vs yüzde 4) ve ölüm riski çok COVID-19 enfeksiyonunun erken tanısı kronik
daha yüksek bulunmuştur (yüzde 51 vs yüzde kardiak problemleri olan hastalarda zor olabilir.
4.6) (2) (Tablo). Çünkü COVID-19’un sık şikayetlerinden olan
Akut miyokardit veya ventriküler aritmiler CO- yorgunluk, nefes darlığı ve öksürük aynı za-
VID-19’a bağlı ilk bulgular da olabilir. İtalyan manda dekompanse kalp yetmezliği veya ritim
selçukbakış Sayı’55 miştir. Bu nedenlerle COVID-19 risk sınıfla- Bu nedenle ateş ve öksürük olmaksızın çarpın-
bozukluğunun da ortak semptomlarındandır.
verilerine göre ani kardiak ölümler de bildiril-
maları ve erken müdahale için troponin gibi tı ve göğüs sıkışması gibi atipik şikayetler ile

bakılmalıdır. Hasta taburcu olduktan sonra bile gecikebileceği akılda tutulmalıdır.
30 miyokardiyal biyomarkırlar tüm hastalarda hastaneye başvuranlarda COVID-19 tanısının