Page 34 - selçuk bakış 55

Özellikle ciddi olgularda olmak üzere COVID-19 tanede yatan COVID-19 hastaları için venöz
hastalarında koagülasyon bozuklukları göreceli tromboz açısından potansiyel risk faktörleridir.
olarak sık görülmektedir (6). Çinde yapılan ça- Virüsün ACE2 reseptörü aracılığı ile bağlanarak
lışmada 560 hastanın yüzde 46’sında D-dimer endotelyal aktivasyon ve hasar yapma ihtimali
serviyesinde artış saptanmıştır. Bu artış ciddi de bu venöz tromboz riskini daha fazla artırır.
vakalarda daha yüksek bulunmuştur (4). Kritik hastalarda ciddi miktarda inflamatuar
mediatörlerin, hormonların ve immünglobu-
Başka bir retrospektif çalışmada 183 COVID-19 linlerin salınımı kan akışkanlığının azalma-
hastası değerlendirilmiştir. Yaşayanlarla kıyas- sına yol açabilir. Ayrıca mekanik ventilasyon,
landığında kaybedilen hastaların başlangıçtaki santral venöz kateterizasyon ve cerrahi giri-
değerlerine bakıldığında daha yüksek D-dimer, şimler vasküler endotelyal hasara yol açabilir.
daha fazla uzamış PT ve aPTT değerlerine sahip Bu saydığımız faktörlerin kombinasyonu venöz
oldukları görüldü. İlginç olarak yaşayanların tromboza ve belki de sonuçta ölümcül akciğer
sadece yüzde 0.6’sı yaygın damar içi pıhtılaş- embolisine yol açabilir. Bu nedenle hastaneye
ması kriterlerini doldururken kaybedilenlerin yatırılılan COVID-19’lu hastalara farmakalojik
yüzde 71’i dolduruyordu (7).
tromboprofilaksi yapılması gereklidir.
Venöz tromboembolizm (VTE) riski hastanede COVID-19 ve gastrointestinal sistem
yatan COVID-19 hastalarında önemli bir so-
rundur ve görülme ihtimali yüzde 10’a kadar Gastrointestinal sistemde de ACE2 reseptörü
çıkmaktadır. Uzamış immobilizasyon, dehidra- yaygın olarak bulunmaktadır. Bu nedenle de
tasyon, akut inflamatuar durum, diğer kardiyo- SARS-CoV-2 için duyarlı bir bölgeyi oluştur-
vasküler risk faktörleri (hipertansiyon, diyabet maktadır. Sindirim sistemi şikayetleri 2 şekilde
veya obezite), veya kardiyovasküler hastalık ortaya çıkabilir: Birincisi viral yükün direkt ola-
(koroner arter hastalığı, iskemik strok öyküsü, rak dokuyu infekte etmesi, ikincisi de immün
veya Periferal arter hastalığı gibi), daha önceki yanıtın oluşturduğu organ hasarı ile ilişkili
VTE öyküsü, Heterozigot Faktör V Leiden mu- olabilir. Yapılan çalışmalarda gastrik ve intes-
tasyonu gibi klasik genetik trombofililer has- tinal epitelyal hücrelerin sitoplazmaları ile

selçukbakış Sayı’55

32