Page 14 - 53

DOSYAKONUSU
Değişen Konjonktürde Türkiye’nin Rusya ve Kafkasya’daki Diğer Komşularıyla İlişkileri

DEĞİŞEN

KONJONKTÜRDE

TÜRKİYE’NİN RUSYA

VE KAFKASYA’DAKİ

DİĞER KOMŞULARIYLA

İLİŞKİLERİ

Doç. Dr. Çağatay BENHÜR
Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

Türkiye Cumhuriyeti, coğrafi bakımdan son de- mıştır. Bu yüzden Soğuk Savaş’ın sonuna kadar
rece önemli bir konumda bulunmaktadır. Asya Türkiye’nin Doğu’ya olan ilgisi azalmış ve dış
ve Avrupa kıtalarındaki topraklarıyla Türkiye, politikadaki manevra alanı daralmıştır. Sovyet-
iki kıtada toprağa sahip bulunan nadir ülkeler- ler Birliği’nin, dağılmasıyla Soğuk Savaş kısa
den birisidir. Ayrıca Anadolu coğrafi olarak Afri- bir süreliğine de olsa sona ermiştir. Doğu ve
ka kıtasına oldukça yakın bir yerde konumlan- Batı arasındaki Demir Perdenin yıkılması son-
mıştır. Kafkas, Balkan ve Ortadoğu ülkeleriyle rası çok sayıda bağımsız devlet kurulması, söz
komşu olan Türkiye; Orta Asya’ya da oldukça konusu bölgelerde stratejik boşluk alanlarının
yakın bir konumda yer alır. Akdeniz, Karadeniz, oluşmasına neden olmuştur. 1990’dan bu yana
Ege ve Marmara denizlerine de kıyısı bulunan ABD, Avrupa Birliği, Çin ve Rusya gibi güçler bu
Türkiye, aynı zamanda Afroavrasya’nın mer- boşluğu kısmen doldurmuş olsa da belirsizlik
kezinde yer alan bir ülkedir. Türkler olmadan tam anlamıyla ortadan kalkmamıştır. Sürege-
Kafkasya, Ortadoğu ve Balkanların tamamen len bu belirsizlik her ne kadar bölgede gerilim
anlaşılabilmesi mümkün değildir. Türkiye’nin ve risk yaratıyor olsa da Türk Dış Politikası için
coğrafi konumu, başta Türk tarihi olmak üzere yeni ufuklar açılmasını da sağlamaktadır. Kimi
tüm dünya tarihini etkilemiştir. Son bin yıldan yazarlara göre Francis Fukuyama’nın Tarihin
beridir de Türk devletlerinin egemenliğinde bu- Sonu tezi bu coğrafyalarda yanlışlanmıştır.
lunan Anadolu, tarih boyunca büyük devletle- Baskın Oran’a göre ise bu bölgelerde İkinci Bü-
rin kurulduğu veya büyük devletlerce kontrol yük Oyun başlamıştır.
edilen bir yer olmuş ve önemli medeniyetlerin Türk Dış Politikası için açılan yeni alanlardan
selçukbakış Sayı’53 İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD ve Sovyet- ve doğalgaz kaynaklarının bulunduğu Kafkas-
tamamı bölgede iz bırakmıştır.
birisi de Kafkasya’dır. Dünyanın önemli petrol
ler Birliği arasında Soğuk Savaş’ın başlamasıyla ya, aynı zamanda stratejik geçiş yollarına da

Rusya’nın denetiminde bulunan, güneyinde ise
politikası, Batı eksenli bir seyir izlemeye başla-
12 Türkiye, Batı Bloğuna dahil olmuş ve Türk dış sahip bir konumda yer alır. Kafkasya; Kuzeyi