Page 18 - 53

DOSYAKONUSU
Doğu Akdeniz Meselesi

DOĞU

AKDENİZ MESELESİ

Doç. Dr. Muhammet Savaş KAFKASYALI
Stratejik Düşünce Enstitüsü Başkanı
Dr. Öğretim Üyesi Merve Karacaer ULUSOY
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

Doğu Akdeniz bölgesinde yer alan Kıbrıs, sade- küresel boyutta keşfedilen en büyük derin su
ce tarihsel açıdan değil aynı zamanda da Doğu doğal gaz sahası. Konum itibari ile İsrail’in
Akdeniz Orta Doğu’yu kontrol eden bir konum- Münhasır Ekonomik Bölgesinde (MEB) bulunu-
da yer alması nedeni ile stratejik açıdan da ol- yor. Tamar sahasında keşfedilen gazın ilk satışı
dukça önem arz etmektedir. ise 2013 yılında gerçekleştirildi. 2016 yılında,
Doğu Akdeniz’de ilk doğalgaz sahasının keşfi, projedeki gaz üretimi %13 artarak 9,4 milyar
3
1999’da İsrail sularında gerçekleşmiştir. Bölge- m ’e ulaştı.
deki arama çalışmalarını sürdüren İsrail, 2009 LEVIATHAN SAHASI
yılında yaklaşık 280 milyar m rezerve sahip
3
Tamar sahasını, 2010 yılında yaklaşık 600 mil- Leviathan sahası ise 2010 yılında keşfedildi. Bu
yar m rezerve sahip Leviathan isimli sahayı sahada 622 milyar m doğal gaz rezervi bulu-
3
3
keşfetmiş, ardından 2011 yılında GKRY Kıbrıs nuyor. Buradaki gaz rezervi Tamar’dakinden de
adasının güneyindeki Afrodit doğalgaz sahası- yüksek ve bu miktar İsrail’in 40 yıllık ihtiyacını
nı keşfetmiş ve 2015 yılında Mısır açıklarında karşılamaya yetecek düzeyde.
bulunan Zohr sahasında 850 milyar m rezerv Sahanın keşfedilmesinin ardından İsrail hükü-
3
keşfedilmiştir. Zohr bölgenin en büyük doğal- meti tarafından tarafından Leviathan Geliştir-
gaz sahası olarak biliniyor.
me Planı ortaya konuldu. Bu programda Noble
İSRAİL’İN KONUMU Enerji’nin %39,6 hissesi bulunması ABD ile İs-
rail’in işbirliği içerisinde olduğunun en önemli
İsrail son on yıla bakıldığında net fosil ithalat- kanıtlarından. Program, 4 adet denizaltı kuyu-
çısı konumundan ihracat potansilyeline sahip sunu kapsıyor. Her bir kuyudan günde yaklaşık
doğal gaz üreticisi konumuna geçti. ABD’ye ait 8,5 milyon m akış gerçekleşmekte. Gelecekte
3
Noble Enerji firması, İsrail’li ortakları ile; Tamar bu 4 kuyu toplamının 60 milyar m ’e çıkartıl-
3
(2009), ve Leviathan (2010), gibi başlıca doğal ması planlanıyor.
gaz sahalarının keşfini gerçekleştirdi. İsrail
Yüksek Mahkemesi keşfedilen doğal gaz saha- BÖLGEDEKİ DOĞAL GAZ VE PETROL
larından yapılacak ihracat oranını %40 olarak REZERVİ NE KADAR?
belirlemiştir. Israel Electric Corp. a göre; ülke-
nin 2016 yılındaki yerli elektrik üretiminin % Şu anda Total, ENI, BP ve Shell gibi enerji dev-
49.9’u doğal gazdan gelmektedir. Günümüzde lerinin odaklandığı Kıbrıs, Lübnan, Suriye, ve
selçukbakış Sayı’53 TAMAR SAHASI 3 rilen bölümle ilgili en kapsamlı çalışmayı Ame-
bu oranın daha da arttığı bilinmektedir.
İsrail arasında kalan ve Levant Havzası adı ve-
rikan Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS) 2010

doğal gaz rezervi bulunduğu keşfedildi. Tamar, Havzası’nda toplamda 1,7 milyar varillik iki
16 Tamar sahasında 2009 yılında 280 milyar m yılında yayınlamış bulunuyor. Raporda Levant