Page 11 - 53

seyir izlemiştir. Türkiye ve İran diplomatik iliş- Türkiye ve İran’ın bizzat kurucu veya üye olarak
kilerinin tarihi 19. yüzyılın ilk yarısına uzan- yer aldığı “Sâdâbâd Paktı”, “Bağdat Paktı”, “Mer-
makta, günümüzde ise Türkiye İran’da Tarhan kezi Antlaşma Teşkilatı (CENTO)”, “Kalkınma
Büyükelçiliği’nin yanı sıra Tebriz, Urumiye ve İçin Bölgesel İşbirliği (RCD)”, “Ekonomik İşbir-
Meşhed Başkonsoloslukları ile İran ise Türki- liği Teşkilatı (ECO)”, “İslam İşbirliği Teşkilatı” ve
ye’de Ankara Büyükelçiliği’nin yanı sıra İstan- “Gelişmekte Olan Sekiz Ülke (D-8)” gibi örgütler
bul, Erzurum ve Trabzon Başkonsoloslukları ile ve teşkilatlarla da Türküye-İran siyasi ilişkileri
temsil edilmektedir. ve iş birlikleri çok taraflı olarak devam etmek-
tedir.
Günümüzde Türkiye’nin İran’la ikili ilişkileri iyi
komşuluk, karşılıklı saygı ve yarar, içişlerine Bu örgütlerden “İslam İşbirliği Teşkilatı”ndan
karışmama ilkeleri temelinde yürütülmektedir. sonra “Gelişmekte Olan Sekiz Ülke” D-8, ilkeleri
Son yıllarda iki ülke arasında ilişkiler çok bo- ve kapsadığı coğrafi alan itibariyle bölgesel ol-
yutlu bir nitelik kazanmış, siyasi alanda kay- maktan çok küresel bir oluşum özelliğine sahip
dedilen ilerlemenin yanı sıra bölgesel konular olduğundan İslam dünyası işin daha bir önem
ve ekonomi ve ticari ilişkiler başta olmak üzere arz etmektedir.
diğer birçok alanda işbirliği geliştirilmiştir. TÜRKİYE-İRAN EKONOMİ VE TİCARİ

İki komşu ülke arasındaki ilişkilerin kurumsal İLİŞKİLERİ
çerçevesinin güçlendirilmesi hedefiyle ihdas
edilen Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyinin top- Komşu ülkelerle ticari ve ekonomik işbirliği-
lantıları iki ülkenin Cumhurbaşkanlarının katı- nin geliştirilmesi doğrultusunda İran’la ekono-
lımıyla gerçekleştirilmektedir. mik ilişkilere de özel bir önem atfedilmektedir.
İran, Türkiye açısından Asya’ya açılan kapı,
Türkiye ve İran arasında devam eden yüksek keza Türkiye de İran için Avrupa’ya açılan bir
düzeyli ziyaretler ve temaslar ikili ilişkilerin ge- kapı niteliğindedir. Bu coğrafi konum iki ülke-
liştirilmesinde önemli rol oynamaktadır. Devlet yi transit ticaret bakımından da birbirleri için
Başkanları düzeyinde Astana Formatında ger- önemli birer ortak haline getirmektedir.
çekleşen Türkiye-İran-Rusya Üçlü Zirvesi dün-
ya konjonktüründe önemli bir prestije sahiptir. 2002-2012 döneminde sürekli bir artış eğilimi
göstererek 2012’de 21,9 milyar Dolarla en yük-
İki ülke Dışişleri Bakanları da sıklıkla bir ara- sek seviyeye ulaşan ikili ticaret hacmi, önemli
ya gelmektedir. İki ülke arasında ikili siyasi ve ölçüde İran’a uygulanan yaptırımların etkisiy-
bölgesel istişarelere de devam edilmektedir. le 2013’de % 33’lük bir azalma ile 14,5 milyar
Güvenlik işbirliği alanında ise Türkiye ile İran Dolara, 2014’de 13,7 milyar Dolara, uluslara-
arasındaki ilişkiler giderek yoğunlaşmakta, kar- rası petrol fiyatlarındaki düşüşün de etkisiyle
şılıklı üst düzey temaslar ve teknik düzeyli top- 2015’te 9,7 milyar Dolara ve 2016 yılında 9,6
lantılar düzenli olarak yürütülmektedir. milyar Dolara gerilemiştir. Yine de İran halen

selçukbakış Sayı’53

9