Page 32 - SELCUK_BAKIS_54.SAYI

sebep olabileceğini gerçeğini tartışmaya imkân landırmaya çalışmışlardır. Vatan mefhumu da
vermeyecek şekilde ortaya koymuştur. yaşanan bu kaotik ortamla birlikte bir mana
kazanmıştır. Tarihi vatan olarak görülen top-
Aram Andonyan’ın savaş sonrasında yaşanan- rakların yitirilmesi, milletin topraktan ziyade
lara dair açıklaması travmanın boyutu hakkın- devletle özdeşleştirilmesi gibi patolojik bir du-
da bilgi verecek
rum da yaratmıştır. Devlet milliyetçiliğin belir-
“Sirkeci’de, Üsküdar’da, Haydarpaşa’da ve ge- leyeni olarak kimliğin inşasında önemli bir rol
nellikle İstanbul’un bütün büyük meydanların- oynamıştır.
da, ardı arkası kesilmeyen manda arabalarının Yaklaşık, beş asır Osmanlıların hâkimiyetin-
geçidi korkunç sefalet manzaraları sergiliyordu. de kalan Balkanların kaybedilmesi sonrasında
Çokları, Özellikle kadın ve çocuklar, belediyenin devlet ve vatanı yeniden inşa etmek zorunda
çöp arabalarına doluşmuşlardı. Göçmenlere kalan Türkler imparatorluğun gerçek sahipleri-
tahsis edilen ekmekler de aynı çöp arabalarıyla nin kimler ve vatan denen kutsal toprakların
taşınıyordu. Altı yüzü aşkın yıldan beri Avrupa nereler olduğunu tanımlama ihtiyacı hisset-
toprağında yerleşmiş bu Türk nesli, cihangir mişlerdir. Vatan neresidir? Bu soruya savaşın
atalarının altı yüzyıl önce Asya’dan Avrupa’ya ulusal onurda açtığı yara ve özgüven kaybını
geçerken taşıdıkları aynı kıyafeti, aynı zihniye- gidermek için önceleri, sınırları muğlak tari-
ti taşıyarak, aynı arabalarla geçtiler İstanbul’a, hi ve ırki bir bütünlük arz ettiği düşünülen
oradan da Asya’ya. Üzüntüyle kaydetmek gerek Turan ile cevap verilir. Balkan Savaşları dö-
ki, göçmenlerin sefaleti karşısında İstanbullu neminde başlayan sonrasında artarak devam
zengin Müslümanlar genellikle tam bir kayıtsız- edecek olan Anadolu vurgusu vatan neresidir
lık gösterdiler. Onlar daha sonra, savaşta yara- sorusuna verilen diğer cevaptı. Osmanlı aydını
lanan ve koleraya yakalanan yahut da açlıktan savaşın yarattığı yaralı bilinç ortamında millî
erimiş, bitkin, neredeyse ölüm derecesine varmış kimlik inşasının önemli basamaklarından biri
Osmanlı askerlerinin yürekler acısı sefalet ve ıs- olan insanlar arasında aidiyet hissi yaratacak
tırabı karşısında da kayıtsız kaldılar.”
tarihi bir vatan, toprak ve yurt inşası nokta-
Buradan hareketle şunu söyleyebiliriz ki, Türk- sında Anadolu’nun da kapısını aralamış ve bu
lerin vatanı XIX. ve XX. yüzyıllardaki siyasi ise mevcut Anadolu algısına yönelik bir ye-
ve içtimai gelişmeler ışığında devletin mekâ- niden inşa sürecini de başlatmıştır. Hem Tu-
selçukbakış Sayı’54 İmparatorluktan millî devlete doğru yaşanan millî kimlik inşası bağlamında en etkili araç
na ait politikaları sonucunda şekillenmiştir. ran hem de Anadolu vurgusunda olduğu gibi

dönüşümde savaşlarla kaygan ve giderek dara-
ise edebiyat olmuştur. Bu bakımdan da Bal-
kendilerini sınırları belli bir mekânda konum-
millî bir seferberlik için bir propaganda aracı
30 lan bir biçim almış olan mülkün mensupları, kan savaşları aynı zamanda Türk edebiyatının