Page 33 - SELCUK_BAKIS_54.SAYI

olarak kullanılmasının da başlangıcı olacaktır. ve göçler sonucunda yaşadığı değişimi anlamak
1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı sırasında ve için nasıl 1870’lerden itibaren ivme kazanan
sonrasında ortaya çıkan edebi literatür, vatan kapitalizm onun arzuladığı düzen, sömürge im-
sevgisinin dillendirilmesine imkan verdiği gibi paratorluklarını ve ulus devlet oluşumun anla-
savaşın kutsanması bu çerçevede bir mit inşa- mamız gerekiyorsa bugün maalesef yanı başı-
sına olanak tanıyarak kolektif bellek ve kimlik mızda ve dünyanın pek çok yerinde yaşanan ve
inşasının önemli enstrümanlarından oldu. Bu artık evrensel bir sorun olan göç dalgasının da
literatür yaşanılan gelişmeler daha farklı hassa anlaşılması için küreselleşmeyi daha doğrusu
ve milliyetçi duygularla yaklaşacak olan bir ku- form değiştiren kapitalizmi ve onun nasıl bir
şağın oluşumuna da zemin hazırladı. yapı dayatmak istediğini anlamamızı gerektirir.
Buradan hareketle sonuç olarak diyebiliriz ki 1980’lerde Harvard, Stanford ve Colombia gibi
savaşlar özellikle uzun soluklu savaşlar ve so- prestijli Amerikan işletme okullarında kullanıl-
nundaki kayıplar yeni toplumsal kimliğin te- maya başlanan küreselleşme, parasal sermaye-
şekkülünde etkili olmuştur. Peş peşe alınan nin egemenliğini üzerinden şekillenerek yeni
mağlubiyetler ve toprak kayıpları İmparator- bir dünya düzeni yaratmak istemiştir. Ve yeni
luğun etnik ve dini yapısını hızlı bir şekilde dünya düzeni sermayenin serbestçe dolaştığı
değiştirdi. Özellikle kaybedilen topraklardan bir ekonomik düzen hâline gelmiştir. Bu süreç
yapılan göçler yeni siyasal, sosyal ve ekonomik içinde parasal sermayenin, borsa operasyon-
durumların gelişmesine neden oldu. Bu neden- larının, döviz ticaretinin kullanarak ve bunlar
le de XIX. ve XX. Yüzyılda yaşanan bu uzun üzerinden toplumlara ayar verdiğini yeniden
süreli savaşlar onların ortaya çıkardığı sosyal, dizayn etmek isteğini göz önünde bulundurma-
siyasal ve ekonomik değişimler sonucunda ku- mız gerekir. Çokuluslu şirketlerin dayattığı bir
şağın vatan algısı da değişmiştir. Hatta bu ku- küreselleşme sürecinin ulus devletlerin iktida-
şak Balkan Savaşları’nın sonuna kadar “Vatan rını ve hareket alanını daralttığını görmeliyiz.
Neresidir” sorusunu sormak zorunda kalmıştır. Aynı gelişmelerin siyasal sistemler içinde istik-
Bu kuşağın vatan algısı acı tecrübeler ve geliş- rarsızlık faktörü olarak kullanılmasını ve Batılı
melerle defalarca değişmiş ve örselenmiştir. 93 demokrasilere bir yandan mutlak ve evrensel
Harbinden sonraki kayıplarla başlamak üzere bir statü yakıştırılmaya çalışılırken öte yandan
özellikle de Balkan Savaşları’ndan sonra savaş- da demokrasilerin geleceği konusunda kuşku-
larla şekillenen ve örselen bu kuşak kendisini lar doğurtularak demokrasi krizlerinin günde-
Anadolu ile konumlandırmaya çalıştı. Anado- me getirilmek istenmesini görmek zorundayız.
lu’nun vatanlaştırılma süreci de 93 Harbi bir İşte bu durum, maalesef dünyayı iç savaşların
başlangıç olarak değerlendirilebilir. Sonuç ola- eşiğine getirerek insanları bir kez daha göçe
rak, Osmanlı’nın XIX. ve XX. yüzyılında savaş zorlamaktadır.

selçukbakış Sayı’54

31