Page 44 - selçuk bakış 55

DOSYAKONUSU
Covid-19 Döneminde Küresel Tarım

COVID-19 VE

KÜRESEL İKLİM

DEĞİŞİKLİĞİ

ETKİLEŞİMLERİ

Doç. Dr. Kubilay Kurtuluş BAŞTAŞ
Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Covid-19 salgınının başlaması ve yayılmasın- bulaşıcı hastalıklara kolayca enfekte olmasına
da, insanın doğaya müdahalesinin, küresel, böl- zemin hazırlıyor. Aynı zamanda araştırmacı-
gesel ve ülkesel ölçeklerde hava, su ve toprağın lar, pandemiden önce kirli havaya uzun süre
kirlenmesi, ormanların ve diğer ekosistemlerin maruz kalmanın, Covid-19 hastaları için ölüm
azalması ve yok edilmesi, biyoçeşitliliğin azal- riskini artıran diyabet, akciğer hastalığı, kalp
ması ve çok sayıda türün yok olması, sınır- hastalığı ve kanser gibi hastalıklara neden ola-
lar ötesi hava kirliliği ve iklim değişikliğinin bileceğini veya bunları şiddetlendirebileceğini
önemli ve inkar edilemez bir rolünün olduğunu belirtmektedir. Bu durum 2002 yılında Çin’de
gösteren çok sayıda bilimsel çalışma, kanıt ve gerçekleşen SARS virüsü salgını sırasında da
gözlem bulunmaktadır. gözlemlendi. Salgın sırasında, yüksek hava kir-
liliği olan bölgelerdeki hastaların, daha temiz
Endüstriyel faaliyetler, doğal kaynakların aşırı havanın olduğu bölgelere kıyasla iki kat daha
ve yanlış kullanımı gibi tutumlar sonucundaki fazla hayatlarını kaybetme risklerinin olduğu
tahribat ve doğanın kendini dengeleyememe- tespit edilmiştir.
siyle bozulan ekolojik dengenin beraberinde
birçok hastalığı getirdiği bilinmektedir. İklim Bazı bilim insanları Coronavirüs ve iklim deği-
değişikliğine bağlı ani sıcaklık değişiklikleri, şikliğinin kökeninin ortak olduğunu belirtiyor.
sel, kasırga ve kuraklık gibi daha sık görülen İklim değişikliği, eriyen buzullardan ölümcül
aşırı hava olayları; bulaşıcı hastalıkların ve vi- virüslerin yayılmasına neden oluyor. Atmosfer-
rüslerin üremesi için ideal olan bir alan oluştu- deki sıcaklığın artması ve bununla birlikte bu-
ruyor. Avrupa Klinik Mikrobiyoloji ve Bulaşıcı zulların erimesiyle buzlarda donmuş halde bu-
Hastalıklar Derneği’ne göre; iklim değişikliği ve lunan virüs ve bakterilerin salınması ölümlere
bulaşıcı hastalıklar arasındaki ilişkiyi anlamak neden olabiliyor. Diğer taraftan Harvard Üni-
için, ortalama sıcaklıklara, nem seviyesine, bit- versitesi İklim, Sağlık ve Küresel Çevre Merkezi
ki örtüsü kalitesine ve bunu izleyen büyük öl- Direktörü Dr. Aaron Bernstein, iklim değişikliği-
çekli hayvan hareketlerinin kaçınılmaz olarak nin temel sebeplerinin çoğunun küresel salgın
selçukbakış Sayı’55 2018 yılında Nature dergisinde yayımlanan ruz kalan kişilerin hastalığı çok daha ağır geçi-
neden olduğunu etkenlere bakmak gerekiyor. riskini arttırdığı, hava kirliliğine daha fazla ma-

rebileceğini belirtiyor. Bernstein’e göre gezegen
bir makalede, bozulmuş ekosistemler, potan-
Bu alanlar daha fazla virüs üreterek, insanların ler sıcaktan uzaklaşmak için kutuplara yöneli-
42 siyel virüs taşıyıcısı alanlar olarak öne çıkıyor. ısınırken karada ve denizde yaşayan çeşitli tür-