Page 49 - 53
P. 49
ilişkiler, Körfez Savaşı sonrası ambargo döne- veya geçmişini devre dışı bıraksak bile yakla-
minde büyük zararlar görmüş ve 2003 sonrası şık yüz yıllık bir birikimi temsil etmektedir. Bu
altyapı yatırımları da dâhil kapsamı ve hacmi süreçte hem ülkelerin kendi içlerinde hem bir-
genişleyen bir seyir izlemiştir. Petrol kaynak- birlerine karşı hem de uluslararası sistemde si-
larının eyaletlerde mi yoksa merkezi hükümet- yasal, güvenlik ve ekonomik anlayışlarda köklü
te mi olacağı anayasal bir sorun olarak Irak’ın değişiklikler meydana gelmiştir. Bu bakımdan
önemli varoluşsal sorunlarından birisi olmanın ikili ilişkiler iç siyasal gelişmelerden uluslara-
yanında Türkiye ile ilişkilerini de etkilemekte- rası sistemdeki değişiklere kadar her yönden
dir. Zira Türkiye önceleri Kuzey Irak kaynakları etkilenmiştir. Komşuluk bu yönleri ile zaman
için bölgesel Kürt yönetimi ile ilişki kurunca zaman yakın ilişkiler şeklinde bir fırsat sunar-
Irak merkezi yönetimi ile sorunlar yaşamış ken zaman zaman da bir öteki veya düşman
ancak bu bölgedeki Kürtler bağımsızlık refe- ihtiyacını karşılamıştır.
randumu yapınca merkezi hükümet ile ilişki-
leri geliştirmek yoluna gitmiştir. Toplamda 120 Türkiye’nin içinde bulunduğu alan hep karma-
milyon üzerinde nüfus barındıran iki komşu şık bir coğrafya olmuştur. Coğrafyayı kader ola-
ülkenin ekonomik ilişkilerdeki ekonomik iş- rak görmek anlamına da gelecek bu saptama
birliği ve ticaret potansiyellerinin gerçekleştiği başta da geçtiği üzere kötü komşularla çevrili
söylenemez. olduğundan şikâyet eden bir yaklaşımı anlatır.
Bu aynı zamanda çevreyi gösterip yapılması
GENEL DEĞERLENDİRME gerekenleri yapmayan iktidarlar için de büyük
Türkiye’nin komşuları ile ilişkileri ele alınırken oranda bir bahane olmaktadır. Bu bakımdan
tarihsel, etnik, kültürel, ekonomik, sosyal, as- komşular ile ilişkiler geliştirilirken bu retorik-
keri-güvenlik ve siyasi bağlar gibi çok sayıda lerden vazgeçilmesi gerekmektedir. Neticede
unsurun aynı anda göz önünde bulundurul- dost da düşman da sosyal olarak inşa edilmek-
ması gerekir. Irak söz konusu olduğu zaman bu tedir. Bu bakımdan Irak ile komşuluk ilişkile- selçukbakış Sayı’53
unsurların nerdeyse hepsi ve daha fazlası ikili rini geliştirmek için yapılması gereken ilk şey
ilişkilerde dikkate alınması gereken hususlar dil ve söylemin karşılıklı olarak yeniden inşa
olmaktadır. İlişkilerin tarihi, Osmanlı mirası edilmesi olabilir. 47
