Page 45 - 53

gibi sayılamayacak kadar çok konu ile birbiri ile yönetmiştir. 1980’lerde uzun süren İran-Irak
bağımlıdır. Komşular ile ilişkileri ortak sınırla- Savaşı ve sonrasında Kuveyt’in işgal edilmesi
rın uzunluğu, başkentler arası mesafe, ikili tica- ve Birleşmiş Milletlerin (BM) ABD öncülüğün-
ret, aynı uluslararası örgüte üye olma, aynı as- deki müdahalesi ile Irak iyice zayıflamıştır.
keri ittifak içinde bulunma, benzer veya farklı Uluslararası ambargo da bu sürecin üzerine
siyasi rejimlere sahip olma başarılı veya başarı- eklenince 2003 Amerikan işgali ile uzun süren
sız devlet olma gibi coğrafi ve coğrafi olmayan tükenmişliğin de katkıları ile Saddam’ın Irak’ı
unsurlar belirlemekte veya etkilemektedir. Bu yıkılmıştır.
veriler ışığında çalışmanın ilerleyen bölümle- 2003 Amerikan işgali göreli olarak kısa süre-
rinde Türkiye’nin Irak ile ilişkilerinde öncelikle de gerçekleşmiş ve BM de sürece dâhil edilerek
günümüz Irak’ını kısaca tanımak ve arkasın- Irak’ta yeni bir düzen ve siyasi yapı oluşturul-
dan Irak Türkiye ilişkilerinin tarihsel gelişimi muştur. Ancak ABD Irak kendi kendine yetecek
de dikkate alınarak ilişkilerdeki belirleyici olan donanıma sahip olmadan 2011’de Irak’ı terk
unsurlar analiz edilmeye çalışılacaktadır.
etmiştir. Oluşan boşlukta çoğu yeni Irak siste-
IRAK İLE İLGİLİ GENEL VERİLER minden dışlanmışlardan oluşan ve adını daha
sonra IŞİD olarak değiştiren bir terör örgütü
Kadim birikime sahip bir bölgede yer alsa da hem Irak’ı hem de Arap Baharı sürecinde zayıf
modern Irak yirminci yüzyılda ortaya çıkmış- düşen Suriye’nin önemli bölümlerini kontrol
tır. Osmanlı yönetimi altındayken Birinci Dün- edip kendilerini devlet olarak ilan etmişlerdir.
ya Savaşı sırasında İngilizler tarafından işgal Nihayet Irak hükümeti liderliğindeki bir ulus-
edilmiş ve nihayetinde 1920’de Milletler Ce- lararası koalisyon Irak Başbakanı Abadi’nin ağ-
miyeti tarafından İngiliz mandası olarak dek- zından 2017 yılında IŞİD’i resmen yendiklerini
lare edilmiştir. Böylece başta bir manda devleti ilan etmiştir.
olarak Irak’ın uluslararası politikadaki varlığı
başlamıştır. 1932 yılında bağımsız bir krallık, 2003 sonrası ortaya çıkan Irak’ın siyasi yapısı selçukbakış Sayı’53
1958’de bir cumhuriyet haline gelmiştir. İstik- nasıl oluşturulduğu sorusuna gelecek olursak
rarsız bir süreçten sonra Saddam Hüseyin ülke- önümüze çıkan ilk veri federatif bir sistem
yi 2003 yılına kadar tek adam diktatörlüğü ile kurulduğudur. Hükümet tipi bu bakımdan “fe- 43